Polska broń pancerna Strona główna - Polska broń pancerna / pociągi pancerne / PZ 21 (niem.)   - Artyleria - Steel Panthers - ostatnie zmiany - Linki English version
  © Michał Derela, 2001-2019 Aktualizacja: 5. 2. 2019 - modernizacja

Niemiecki pociąg pancerny Panzerzug 21 – galeria


Strona ta stanowi suplement do historii polskich pociągów pancernych. Zgromadziliśmy tu dodatkowy materiał fotograficzny, ukazujący zdobyte wagony polskich pociągów w niemieckiej służbie, w składzie pociągu pancernego nr 21 (Panzerzug 21). Zobaczcie też strony o pociągach Panzerzug 22 i Panzerzug 10b (11).

* * *

Niemiecki pociąg pancerny numer 21 (Eisenbahn Panzerzug 21 - PZ 21) wszedł do służby 10 czerwca 1940 r. Pociąg w całości był utworzony ze zdobytego w Polsce taboru pancernego. Zdjęcie poniżej ukazuje Panzerzug 21 w (prawie) całej swojej okazałości, według stanu z okresu 1940 - październik 1942.

Panzerzug 21
[Fot. - źródło 2]

Skład pociągu Panzerzug 21 (na zdjęciu - od lewej):

Cały pociąg pancerny był początkowo uzbrojony w dwie haubice 100 mm wz.1914/19P - oznaczenie niemieckie: 10 cm FH.14/19(p) i trzy armaty 75 mm wz.1902/26 - oznaczenie niemieckie: 7,5 cm FK.02/26(p).
Wszystkie wagony pancerne posiadały ponadto karabiny maszynowe, niezamontowane na stałe (Niemcy usunęli polskie karabiny maszynowe 7,92 mm wz.08 Maxim, pozostawiając początkowo ich jarzma bębnowe, z szeroką szczeliną na chłodnicę). Poza tymi wagonami, pociąg posiadał dwie platformy na obu końcach. Od wiosny 1941 miał on także dwie platformy z pojedynczymi działkami plot 20 mm (2 cm) FlaK-38.


mały wagon artyleryjski pociągu Panzerzug 21

Zbliżenie tak zwanego "małego wagonu artyleryjskiego" ze składu pociągu Panzerzug 21, uzbrojonego w armatę 75 mm wz.02/26 w wieży. Wagon ten był zbudowany w Polsce na bazie węglarki i pierwotnie w 1920 roku był używany w pociągu "Bartosz Głowacki". W latach 30. został zmodernizowany przez "obcięcie" narożników w celu instalacji czterech karabinów maszynowych oraz zmianę drzwi bocznych. Przed wojną pozostawał w rezerwie, we wrześniu 1939 wraz z drugim takim wagonem został użyty w pociągu szkolnym 2. Dywizjonu Pociągów Pancernych, zniszczonym koło Jarosławia. Wagon na zdjęciu wciąż posiada oryginalne polskie bębnowe jarzma dla km-ów 7.92 mm wz.08 (Maxim), usunięte później przez Niemców. Taki sam wagon wszedł również w skład Panzerzug 22. [Fot. - źródło 2].



Panzerzuge 21 i 22.

Oba niemieckie pociągi pancerne utworzone z polskiego taboru razem: Panzerzug 21 po lewej i Panzerzug 22 po prawej, w Krakowie, lato 1940. Oba pociągi miały podobne wagony artyleryjskie z PP nr 54 "Groźny", małe wagony artyleryjskie i wagony dowodzenia, lecz można je rozróżnić po formie wież artyleryjskich wagonów z PP nr 54 oraz liczbie masztów antenowych na wagonach dowodzenia (PZ 21: 7 masztów w dwóch rzędach, PZ 22: 8 masztów w dwóch rzędach). Od lewej, widoczne są:


Panzerzug 21.

Kolejne ujęcie Panzerzug 21. Od prawej: wagon artyleryjski z byłego pociągu nr 54 "Groźny"; wagon szturmowy z byłego pociągu nr 11 "Danuta" z usuniętymi antenami; lokomotywa Ti3-13; wagon szturmowy z "Groźnego"; wagon artyleryjski z "Piłsudczyka". Najprawdopodobniej były wagon szturmowy z "Groźnego" stał się wagonem dowodzenia (Kommandowagen), a były wagon szturmowy z "Danuty" stał się wagonem piechoty (Infanteriewagen), dlatego usunięto anteny z drugiego z nich.


Lokomotywa Ti3 w pociągu Panzerzug 21.

Panzerzug 21 - lokomotywa pancerna 54 654 (była polska Ti3-13 serii Ti3 z pociągu nr 52 "Piłsudczyk"). Po lewej były wagon szturmowy z "Groźnego", po prawej wagon szturmowy z "Danuty". Zdjęcie jest zrobione około 1940-41, ponieważ polskie bębnowe jarzma dla km-ów 7.92mm wz.08 (Maxim) nie są jeszcze usunięte. Najwyraźniej Niemcy zmodyfikowali wieżyczkę dowódcy w lokomotywie, stosując włazy górne odsuwane do tyłu (jak w Ti3-4) zamiast otwieranych na boki.


Wagon artyleryjski z 'Piłsudczyka'.

Ciekawe ujęcie wagonu artyleryjskiego z "Piłsudczyka" w składzie Panzerzug 21 w niemieckim kamuflażu, zapewne z okresu jak powyżej. Końcowe kazamaty karabinów maszynowych i boczne bębnowe jarzma km-ów nie są jeszcze usunięte. W prawej wieży jest haubica 100 mm, w lewej armata 75 mm.


Panzerzug 21

Panzerzug 21 służył głównie na froncie wschodnim (poza krótkimi "wakacjami" we Francji między kwietniem a lipcem 1941). Na zdjęciu widać PZ 21 w drodze ze Smoleńska do Kurska w lutym 1943, w zimowym kamuflażu. Wagon artyleryjski z byłego "Groźnego" jest po prawej. Pociąg od listopada 1942 ma niemiecką lokomotywę pancerną (tendrzak - serii Br.93?). Niemcy zastąpili polskie oryginalne jarzma dla km-ów prostymi strzelnicami – likwidacja bębnowych jarzm, z dużymi szczelinami pionowymi, miała zapewne związek z chęcią polepszenia izolacji cieplnej wagonów w warunkach zimowych. Na dachu wagonu szturmowego widoczny jest też komin pieca (oryginalne polskie wagony miały w większości ogrzewanie parowe z lokomotywy).

Panzerzug 21

Panzerzug 21. Scena podobna do poprzedniej. Warto zauważyć poczwórne działko plot 2cm Flakvierling 38 zamontowane od listopada 1942 na małym wagonie artyleryjskim w miejsce usuniętej wieży z armatą. Drugie poczwórne działko Flakvierling-38 było posadowione na platformie na przeciwległym końcu pociągu. Wagon artyleryjski z byłego "Groźnego" jest kolejny, dalej - były wagon szturmowy z "Danuty" i niemiecka lokomotywa.


Panzerzug 21

Wagon szturmowy z 'Groźnego'

↑ PZ 21 w okolicy Wasylewicz, front wschodni, wrzesień 1943. Wagon szturmowy - dowodzenia z byłego "Groźnego" jest dobrze widoczny, z jego siedmioma masztami antenowymi w dwóch rzędach. Po lewej wagon artyleryjski z byłego "Piłsudczyka", po prawej niemiecka lokomotywa.

Wagon dowodzenia z "Groźnego" w składzie Panzerzug 21, front wschodni. Niemcy zastąpili polskie oryginalne bębnowe jarzma dla km-ów prostymi strzelnicami oraz zmodyfikowali antenę, dodając w połowie wysokości masztów dodatkowe wysięgniki z izolatorami i rozpiętym drugim drutem (na narożnych masztach wysięgniki wystają na skos). →



Panzerzug 21

7 października 1943 r. i 23 czerwca 1944 r. Panzerzug 21 był uszkodzony na minie. Zdjęcie ukazuje wypadek z 1944 r, na południowy wschód od Mińska. Widoczny jest wagon artyleryjski z byłego "Piłsudczyka". Jak widać, Niemcy usunęli końcowe stanowisko karabinu maszynowego, montując w zamian przejście międzywagonowe. Widoczna jest wieża z armatą 75mm (lub 76,2mm).
 30 października 1944 r. pociąg został zdobyty przez Armię Radziecką w Możejkach (Mazeikiai) na Litwie. Jego dalszy los nie jest znany.



Nasze podziękowania dla przyjaciela z Holandii, który po raz pierwszy dostarczył nam materiał ilustracyjny do powstania strony.


Zdjęcia pochodza ze źródła [1], chyba że inaczej zaznaczone.

Napiszcie, jeśli macie komentarze, dodatkowe wiadomości, fotografie lub sprostowania.


Źródła:
1. W. Sawodny, "Die Panzerzüge des Deutschen Reiches"; EK Verlag, Freiburg, Germany
2. H. & W. Trojca, "Panzerzüge 1 - Pociągi pancerne cz.1"; Militaria, Warszawa 1995


[ Strona główna PIBWL ] [ Polska broń pancerna / pociągi pancerne ] [ Artyleria ] [ Steel Panthers ]

Wszystkie zdjęcia i rysunki pozostają własnością ich właścicieli, publikowane są jedynie w celach edukacyjnych. Zdjęcia wykonane są w większości przez nieustalonych niemieckich żołnierzy.
Prawa do tekstu zastrzeżone - copyright © Michał Derela, 2001-2019